Pojazdy dwufunkcyjne to urządzenia dedykowane dla bocznic kolejowych, mogące poruszać się zarówno po torach jak i po drogach przeznaczonych dla ruchu kołowego, dzięki zastosowaniu jednocześnie kół drogowych oraz stalowych rolek szynowych. W tej grupie maszyn znajduje się pojazd szynowo-drogowy typu LOK (Lokotraktor), mniejszy od niego pojazd typu CRAB, jak również elektryczny pojazd szynowy KUBO.
LOKOTRAKTORY to pojazdy szynowo-drogowe, które mogą poruszać się po torach oraz po drogach przeznaczonych dla ruchu kołowego. Możliwość jazdy po drogach jak i w terenie realizowana jest przez koła drogowe. W trybie jazdy po torach pojazd wykorzystuje szynowy układ jezdny.
CRAB to pojazd dwufunkcyjny, zaprojektowany i wprowadzony do produkcji na potrzeby przemysłu, poruszający się zarówno po torach jak i po drodze.
KUBO to dosłownie mała, elektryczna lokomotywa. Urządzenie to należy do grupy pojazdów dwufunkcyjnych, jednak jako jedyny jest niewielkich rozmiarów pojazdem szynowym, przeznaczonym do pracy na bocznicach kolejowych, terminalach przeładunkowych i zamkniętych halach.
(*) Maksymalna wydajność określona dla suchego, wypoziomowanego i prostego toru.
Na potrzeby przemysłu zaprojektowany został i wprowadzony do produkcji pojazd dwufunkcyjny, poruszający się zarówno po torach jak i po drodze. To unikatowe rozwiązanie łączy w sobie cechy typowe dla wózków napędzanych elektrycznie (mobilność, ekologiczność, ekonomiczność) z możliwościami jakie dają lokomotywy czy przeciągarki torowe, niejednokrotnie je zastępując.
Zastosowanie napędu elektrycznego pozwoliło na całkowitą redukcję emisji spalin oraz niską emisję hałasu umożliwiając komfortową pracę na terenie zamkniętych hal. Każdy pojazd może zostać wyposażony w system zdalnej kontroli. Wygodne sterowanie z przenośnego pulpitu operatora umożliwia kontrolę kierunku jazdy, prędkości oraz położenia sprzęgu. Redukcja liczby kół w systemie jazdy po drodze do trzech pozwoliła zwiększyć mobilność i zwrotność pojazdu. Zastosowanie dwóch oddzielnych systemów jezdnych obróconych względem siebie o 90° umożliwia zjechanie z toru w dowolnym momencie pracy manewrowej. Rozwiązanie to okazuje się szczególnie istotne w zamkniętych halach, gdzie pojazd ciągnący wagon lub skład dojeżdża do końca toru znajdującego się np. przy ścianie. Każdy inny pojazd zostanie w ten sposób „uwięziony” i wyłączony z dalszej pracy. CRAB natomiast, przełączając się na system jazdy po drodze, w ciągu kilkunastu sekund zjeżdża z szyn i jest gotowy do dalszej pracy.
Pojazdy dwufunkcyjne CRAB mają szereg innych zalet, które gwarantują wysoki komfort pracy. Jednym z takich udogodnień jest stanowisko pracy operatora, wyposażone w fotel z możliwością dopasowania do ciężaru ciała operatora. Fotel jest obrócony o 90° do kierunku jazdy po szynach, przez co operator ma zapewnioną dobrą widoczność w obu kierunkach. Pojazd posiada jeden pedał hamulca i jeden pedał gazu, które funkcjonują jednakowo, zarówno w trybie drogowym, jak i szynowym. W celu ułatwienia posadowienia pojazdu na torach pojazd posiada w podłodze wizjer w postaci przeszklenia, które umożliwia bezpośredni podgląd kół pojazdu prowadzony po szynach.
| CRAB | WAGA | SIŁA UCIĄGU | MAKSYMALNY UCIĄG 0% | MAKSYMALNY UCIĄG 3% |
|---|---|---|---|---|
| 500E | 2,8 t | 5 kN | 100 t | 60 t |
| 1500E | 3,2 t | 15 kN | 300 t | 185 t |
| 2100E | 5,2 t | 26 kN | 520 t | 310 t |
| 3100E | 6,6 t | 36 kN | 730 t | 450 t |
| 5000E | 10 t | 50 kN | 1000 t | 625 t |
Lokotraktory to pojazdy szynowo-drogowe (dwufunkcyjne), które mogą poruszać się po torach oraz po nawierzchniach przeznaczonych dla ruchu kołowego. Możliwość jazdy w terenie realizowana jest przez koła drogowe. W trybie jazdy po torach pojazd wykorzystuje szynowy układ jezdny. Hydraulicznie opuszczane stalowe rolki prowadzące zapewniają pewne „zazbrojenie” pojazdu na torze, przy czym napęd i hamowanie realizowane jest przez koła drogowe.
Możliwość zastąpienia tradycyjnych lokomotyw manewrowych przez połowę lżejsze pojazdy szynowo-drogowe uzyskano dzięki zastąpieniu stalowych kół napędowych kołami gumowymi. Dzięki zwiększonemu współczynnikowi tarcia pomiędzy szyną a kołem, pomimo mniejszej mocy znamionowej w stosunku do lokomotyw, siła pociągowa przy ruszaniu z miejsca jest podobna. Główną zaletą Lokotraktorów jest to, iż mogą poruszać się w sposób całkowicie niezależny po torach jak i po drodze.
Producent dwufunkcyjnych pojazdów szynowo-drogowych, włoska firma ZEPHIR S.p.A., od ponad 30 lat prowadzi prace badawczo rozwojowe nad kolejnymi generacjami pojazdów, których efektem jest zaprojektowanie i wdrożenie do produkcji kolejnych typów dwufunkcyjnych pojazdów szynowo-drogowych. Ich unikalna konstrukcja umożliwia dopasowanie do potrzeb użytkownika odpowiedniego modelu. Ze względu na różnicę w mocy, rozmiarach oraz możliwościach oferowanych przez pojazdy, rodzina Lokotraktorów dzieli się na 10 modeli – począwszy od lekkich ciągników szynowych o uciągu 600 t*, a kończąc na ciężkich ciągnikach szynowych o uciągu 5600 t*.
Ponieważ pojazd szynowo-drogowy Lokotraktor ma być alternatywą dla powszechnie stosowanej lokomotywy, warto wymienić jego główne zalety, które czynią go bardziej atrakcyjnym w porównaniu z lokomotywą:
- swoboda przemieszczania się Lokotraktora polega na możliwości poruszania się nie tylko na torowisku, ale również poza nim – po nawierzchni np. asfaltowej czy szutrowej
- pod względem sprawności silnika są bardziej wydajne, dają większą siłę pociągową przy ruszaniu z miejsca w stosunku do maksymalnej mocy zainstalowanego silnika,
- zapewniają maszyniście lepsze warunki pracy tj. klimatyzacja, duże pole widzenia,
- zapotrzebowanie na powierzchnię związaną z infrastrukturą obsługową jest zdecydowanie mniejsze – np. miejsce postoju, naprawy,
- dzięki zastosowaniu systemu zdalnej kontroli, manewry mogą być prowadzone przez jedną osobę, podczas gdy w przypadku lokomotyw drużynę manewrową stanowią 2 lub 3 osoby,
- pojazdy emitują mniejszą ilość spalin, co w związku z rosnącymi wymaganiami w zakresie ochrony środowiska nabiera zasadniczego znaczenia. Stanowi to również istotny element gdy bierzemy pod uwagę możliwość pracy w zamkniętych halach i magazynach,
- lokotraktor nie wymaga przeglądów rewizyjnych, a jego prosta konstrukcja umożliwia przeprowadzenie inspekcji i napraw poprzez zaangażowanie własnego personelu.
(*) Maksymalna wydajność określona dla suchego, wypoziomowanego i prostego toru.
| LOK | WAGA | SIŁA UCIĄGU | MAKSYMALNY UCIĄG 0% | MAKSYMALNY UCIĄG 3% | SILNIK |
|---|---|---|---|---|---|
| 2.60 | 10 t | 30 kN | 600 t | 370 t | 82 kW |
| 4.90 | 12 t | 50 kN | 1000 t | 625 t | 82 kW |
| 6.110 | 14 t | 70 kN | 1400 t | 875 t | 82 kW |
| 10.170 | 20 t | 100 kN | 2200 t | 1375 t | 129 kW |
| 13.220 | 24 t | 130 kN | 2600 t | 1625 t | 160 kW |
| 16.300 | 29 t | 160 kN | 3200 t | 2000 t | 224 kW |
| 20.300 | 35 t | 200 kN | 4000 t | 2500 t | 224 kW |
| 20.450 | 35 t | 200 kN | 4000 t | 2500 t | 325 kW |
| 22.520 | 40 t | 230 kN | 4600 t | 2875 t | 362 kW |
KUBO to dosłownie mała, elektryczna „lokomotywa”. Urządzenie to należy do grupy pojazdów dwufunkcyjnych, jednak jako jedyny jest pojazdem wyłącznie szynowym, przeznaczonym do pracy na bocznicach kolejowych, terminalach przeładunkowych i zamkniętych halach.
Zastosowanie elektrycznego napędu zapewniło całkowitą redukcję emisji spalin oraz minimalizację emisji hałasu. Powyższe udogodnienia znacząco wpłynęły na poprawę komfortu pracy w zamkniętych halach. Pojazd w wersji podstawowej został wyposażony w system zdalnego sterowania. Wygodne sterowanie z przenośnego pulpitu umożliwia operatorowi kontrolę kierunku jazdy, prędkości oraz położenia sprzęgu.
| KUBO | WAGA | SIŁA UCIĄGU | MAKSYMALNY UCIĄG 0% |
|---|---|---|---|
| 1200 | 5 t | 18 kN | 360 t |
| 2500 | 5 t | 25 kN | 500 t |
| 3500 | 6 t | 35 kN | 700 t |
| 5500 | 11 t | 55 kN | 1100 t |
| 10000 | 20 t | 100 kN | 2000 t |
mgr inż. Tomasz Janeczek
tel. kom. +48 664 178 138
e-mail: t.janeczek@wichary.eu
mgr inż. Aleksandra Borecka
tel. kom. +48 606 396 805
e-mail: a.borecka@wichary.eu